De opkomst van het navigatiesysteem

Het is hard gegaan in navigatieland. Nog maar vier jaar geleden werd de eerste TomTom GO geïntroduceerd, waarmee navigatie voor het eerst een groot commercieel succes werd. In die paar jaar is er veel gebeurd. We nemen je mee op een route langs de actuele navigatiehoogtepunten.

Toen TomTom in 2004 de eerste GO aankondigde was dat een revolutie. Voor het eerst was er een PND (personal navigation device) voor een relatief laag bedrag. Hoewel laag…  we zouden voor hetzelfde product nu niet meer de adviesprijs van 799 euro neerleggen. De eerste GO was een beperkt apparaat in onze hedendaagse ogen. Je kon ermee van A naar B navigeren in de Benelux. Dat was het. Daarmee was het uitrustingsniveau vergelijkbaar met dat van de instapmodellen van vandaag. Overigens had TomTom niet de primeur met een PND. Bedrijven als Garmin, Magellan en Navman waren er nog eerder bij, maar TomTom was wel het bedrijf dat de massa kennis liet maken met het fenomeen. Dat werd vooral veroorzaakt door de prijs. Natuurlijk, 799 euro is in onze hedendaagse ogen duur, maar de systemen van de concurrentie waren aanmerkelijk duurder. TomTom werd al snel marktleider in Europa. Het zou die positie niet meer afgeven.

Budget of luxe
Wie vandaag nog 799 euro uitgeeft aan een portable navigatiesysteem, komt thuis met het absolute topmodel, en heeft ook nog het nodige uitgegeven aan accessoires. Een instapmodel kost nu al minder dan 150 euro. Je hebt dan een apparaat dat grofweg hetzelfde kan als de eerste TomTom GO. Navigeren binnen de Benelux, een kleurenscherm van 3,5 inch en geen breedbeeld. Voorbeelden zijn de Mio C220 Benelux (rechts) en Garmin Nuvi 200. Het zijn systemen zonder poespas; precies wat veel mensen willen. Overigens zijn de eerste aanbiedingen van onder de honderd euro al gesignaleerd. De software bij dergelijke prijsknallers is vaak maar matig. Ons advies: geef een paar tientjes meer uit voor een bekend merk.

Naast deze budgetmodellen is er een breed scala aan luxe navigatieapparaten die een beetje, of véél meer kunnen. Sommige snufjes hebben feitelijk niets met autorijden te maken. Er zijn systemen die foto’s op het scherm toveren als je er een geheugenkaartje in stopt. Leuk natuurlijk, maar foto’s kijken tijdens het rijden? Het lijkt ons geen aanrader. Hetzelfde geldt voor de ingebouwde mp3-speler. Hooguit leuk als je de navigator verbindt met de autoradio. Dit kan sinds kort zelfs draadloos; de nieuwste topmodellen hebben hiertoe een ingebouwd fm-zendertje.

Een bredere groep mensen zal waarschijnlijk een ingebouwde Bluetooth-carkit waarderen. De mobiele telefoon maakt hiervoor draadloos contact met de navigator. Dankzij de ingebouwde microfoon en luidspreker functioneert het apparaat als carkit. Klinkt leuk, maar in de praktijk blijkt de microfoon maar matig. Om die reden levert TomTom bij het topmodel een externe microfoon die je dichter bij je mond kunt plaatsen om de verstaanbaarheid te verbeteren.

In de categorie extraatjes die direct van invloed zijn op het autorijden vallen de waarschuwingen voor flitspalen. Veel modellen beschikken standaard over een database met locaties waar flitspalen staan opgesteld. Als je in de buurt van een flitspaal komt, hoor je keurig op tijd een waarschuwing, meestal in de vorm van enkele piepjes. Dat kan aardig wat boetes schelen! De locaties van mobiele flitspalen zijn standaard niet bekend, wel met een abonnement op een mobiele internetdienst als Flitsservice.nl. De flitswaarschuwingen zijn uiteraard geen vrijbrief om er voortaan flink op los te scheuren.

Verkeersinformatie
Eveneens nuttig is verkeersinformatie. Veel systemen gebruiken hiervoor TMC, een afkorting voor Traffic Message Channel. Enkele fm-radiozenders sturen onhoorbaar gegevens mee over files op de Nederlandse wegen die de tmc-ontvangers oppikken. Op basis daarvan zoekt het navigatiesysteem een zo gunstig mogelijke route. Met de volle Nederlandse wegen is het echter niet gezegd dat je nooit meer in een file staat met dit systeem. Niet ieder navigatiesysteem gebruikt TMC voor de verkeersinformatie. Er zijn ook systemen die de gegevens ontvangen via mobiel internet. Daarvoor moet het navigatiesysteem wel beschikken over een simkaart, of contact leggen met je mobiele telefoon. Je hebt bovendien een abonnement nodig voor mobiel internet. Al met al vinden de meeste navigatiefabrikanten dit wat teveel gedoe en kiezen ze voor het gratis TMC. De enige die vol inzet op de ontvangst van verkeersinformatie via het mobiele net is TomTom. Het bedrijf ontwikkelde een geavanceerd verkeersinformatiesysteem met de naam HD Traffic (zie kader). Overigens levert TomTom ook modellen waarin een tmc-ontvanger zit.

Zakelijke markt
De zakelijke gebruiker stelt andere eisen aan een navigatieoplossing dan de consument. Veel bedrijven hebben behoefte aan een goede tracking en tracing-oplossing. Daarmee is het mogelijk bij te houden waar medewerkers (en hun vracht) zich bevinden. Je kunt zelfs onderweg berichten of opdrachtbonnen sturen of rapportages laten invullen. Er zijn veel leveranciers van tracking en tracing, waaronder Decos, Fleettrace en C-Track. Ook de bekende consumentenmerken beginnen zich te roeren op dit vlak. Bekendste voorbeeld is zonder twijfel TomTom WORK. Met deze dienst kan een wagenparkbeheerder met een gewone browser inloggen en zien waar zijn auto’s zich bevinden. In de wagen is een standaard TomTom geplaatst, aangevuld met een netjes weggewerkte ‘black box’ waarin een simkaart zit. Deze geeft via het mobiele GPRS-netwerk continu door waar de auto is. Eventueel kan in plaats van een black box ook de TomTom GO 715 worden gebruikt, waarin de simkaart zit ingebouwd. Naast statusinformatie (denk aan benzineverbruik) is ook tweewegcommunicatie mogelijk voor het uitwisselen van berichten en opdrachtbonnen. Het systeem van TomTom kost zo’n 30 euro per maand per auto.

Sinds kort is een vergelijkbaar systeem verkrijgbaar rondom de Garmin-navigatiesystemen. Het gaat om de Garmin CONNECT GPS-Buddy, bestaande uit een plug voor in de sigarettenaansteker waarin een GPRS-module zit. Deze seint continu via het mobiele netwerk de positie van de auto door naar het hoofdkantoor. De unit kost 399 euro, terwijl het gebruik van de dienst 13,88 per maand kost (per auto). Bij TomTom WORK kost de black box evenveel, maar de dienst kost (dus) grofweg het dubbele. Meer info op www.gps-buddy.com. Naast dergelijke complexe oplossingen, bestaat er bij veel zakelijke leaserijders behoefte aan het eenvoudigweg bijhouden van de gereden privékilometers in verband met de fiscale bijtelling. GPS-Buddy heeft ook hier een systeem voor, opnieuw in combinatie met Garmin-navigators. De navigator exporteert de gereden routes naar een Excel-sheet die je gebruikt bij de belastingaangifte of declaratie.

Samenwerkingsverbanden
Navigatiesystemen zijn de laatste jaren ingeburgerd geraakt, zowel in de zakelijke als privé-omgeving. Dat heeft geleid tot overnames en samenwerkingsverbanden. Nokia is een goed voorbeeld. Het bedrijf kocht in 2006 de Duitse ontwikkelaar van navigatiesoftware Gate5. Daar bleef het niet bij. Onlangs kocht het ook Navteq, ’s werelds grootste kaartenmaker voor navigatiesystemen. De overname kostte maar liefst 5,5 miljard euro. Nokia heeft duidelijk vertrouwen in de toekomst van navigatie. De Finse fabrikant verwacht veel van ‘locatiegebaseerde diensten’. Voorbeelden: je mobieltje vertelt je waar in de buurt een goede Italiaan is, of laat je weten of er zich vrienden uit je netwerk in de buurt zijn. Een breed scala aan diensten is denkbaar. Er waren recentelijk meer overnames in de navigatiewereld. TeleAtlas, die andere grote kaartenmaker op deze wereld, stond in de belangstelling bij TomTom. Hoewel TeleAtlas nog nooit winst heeft gemaakt, had onze nationale navigatietrots er toch 2,9 miljard euro voor over. Even mengde concurrent Garmin zich nog in de overnamestrijd, maar TomTom ging er met de buit vandoor. Overigens ziet de Europese Commissie nog bezwaren tegen een overname, maar analisten verwachten dat na toezeggingen door TomTom de overname wel door zal gaan. 

Inbouwsystemen
De recente overnames wijzen erop dat we de komende tijd veel nieuwe navigatietoepassingen tegemoet kunnen zien. En dan te bedenken dat navigatie in de auto eigenlijk allang bestaat. Het eerste Carin-systeem, ontwikkeld door Philips, stamt al uit de jaren ‘80. En nog steeds kun je bij een nieuwe auto een ingebouwd navigatiesysteem kopen. Soms tegen een aantrekkelijke actieprijs, maar veel vaker betaal je een forse meerprijs. Zijn deze systemen beter dan de zogeheten ‘aftermarket’-systemen van bijvoorbeeld TomTom of Garmin? Dat ligt eraan waar je op let. Op één punt zijn deze systemen sowieso beter: het bepalen van de positie. De inbouwsystemen maken niet alleen gebruik van GPS, maar ook richting- en snelheidsensoren. Hierdoor is de positiebepaling nauwkeuriger, en blijft de positie bekend in gebieden met een slechte ontvangst van het gps-signaal (bijvoorbeeld in tunnels of onder dicht bladerendek).

Of dit een reden is om af te zien van portable navigatie is de vraag. De huidige generatie portables beschikt over aardig gevoelige ontvangers. En dankzij slimme foefjes weten ook de draagbare navigators de positie in tunnels te ‘raden’ – met afdoende resultaat. Toch pleit er wel wat voor ingebouwde navigatie. Vaak is er sprake van een volledige boardcomputer inclusief een goede carkitvoorziening en allerhande gegevens over brandstofverbruik en gereden afstanden. Een één-op-één vergelijking met een portable navigatiekit gaat dus mank. TomTom experimenteert overigens met een soort tussenvorm. Het ontwikkelde een inbouwset voor in het dashboard. Hierin kun je de navigator netjes inklikken, maar als je buiten de auto routeaanwijzingen nodig hebt, kun je ‘m dus ook meenemen. Toyota zal deze inbouwset in het model Yaris gaan aanbieden. Naast deze bijzondere oplossing van TomTom zijn er nog andere mogelijkheden om  navigatiekits netjes in de auto te plaatsen, zonder gebruik te maken van de meegeleverde zuignap. Met name de TomTom-kits hebben de laatste tijd last van slechte zuignappen die met enige regelmaat van de ruit vallen.

Carcomm is een leverancier van houders die op het dashboard worden bevestigd. Dit gebeurt zonder te schroeven, dus je dashboard blijft onbeschadigd. Het grote voordeel: je hoeft niet langer aan de slag met de zuignap én het navigatiesysteem krijgt stroom via de houder. Het gehannes met het inpluggen in de sigarettenaansteker is daarmee ook verleden tijd. Carcomm is van origine leverancier van houders en carkits voor mobiele telefoons, maar ziet in de portable navigatiekits een mooie aanvulling op het assortiment. Andere leveranciers van dit soort houders zijn Optimount en GCC. Het laatste bedrijf levert houders van het merk Brodit, dat ook voor mobiele telefoons houdertjes fabriceert.

Navigatie op de mobiel
Die autohouders voor de mobiele telefoon komen ook prima van pas als je besluit een mobiele telefoon als navigatiesysteem te gaan gebruiken. Zoals eerder opgemerkt: steeds meer mobieltjes beschikken over een ingebouwde gps-ontvanger. Zal het mobieltje-met-gps de ‘echte’ navigatiekit gaan vervangen? Het is maar de vraag… Bij digitale camera’s heb je een vergelijkbare ontwikkeling gezien. Vrijwel iedere mobiele telefoon heeft nu een camera ingebouwd. De nieuwste modellen schieten best aardige kiekjes, maar niet zo goed als de gewone digitale camera. Hetzelfde geldt voor de navigators. Wie langere tijd in de auto zit (bijvoorbeeld op weg naar de vakantiebestemming) zal het gemak van een systeem met een goed leesbaar (groot) scherm en nuttige extra’s waarderen.

Toch zal de gps-ontvanger in het mobieltje de standaard worden. Voor die momenten dat je het standaard systeem niet bij je hebt, of bijvoorbeeld als je op de fiets of te voet bent, is navigatie-ondersteuning natuurlijk een leuke extra. Navteq speelt op de laatste situatie in met Discover Cities. Dit zijn kaarten met gedetailleerde informatie over voetgangerspaden. Het bedrijf heeft inmiddels enkele grote steden in Amerika en West-Europa in kaart gebracht voor voetgangers. Het wachten is op software op de mobiele telefoon die ermee overweg kan, maar gezien de recente overname van Navteq door Nokia kan dat niet lang duren. Ook Garmin ziet kansen op de mobiele telefoon. Dit bedrijf brengt het derde kwartaal van dit jaar de nüvifone uit, een telefoon met een groot touch screen zodat deze prima geschikt is om mee te navigeren.

Op vakantie
Wie op vakantie gaat, heeft veel baat bij een navigatiesysteem. Zeker als je in een ver buitenland de weg én de taal niet machtig bent. De zomerperiode geldt als een belangrijk verkoopseizoen voor navigatiesystemen. Heb je er al een? Kijk dan of het kaartmateriaal van je bestemming erop staat en of het up-to-date is. Voor de meeste navigatiesystemen kun je extra kaartmateriaal te kopen. Soms door het te downloaden, maar dat geldt nog niet voor ieder merk. Bij TomTom is downloaden wel mogelijk. Wie bijvoorbeeld de kaart van Frankrijk downloadt, betaalt 41,97 euro (excl. btw). Een kaart van geheel West-Europa kost zo’n 84 euro. Bij de meeste andere merken is downloaden niet mogelijk, maar een DVD of geheugenkaart met kaartmateriaal kopen kan bijna altijd. Bij Mio kun je de kaarten van West-Europa bestellen voor 83 euro, afzonderlijke kaarten kopen voor Frankrijk is niet mogelijk. Voor de liefhebber heeft Garmin een aardig snufje: je kunt er reisgidsen van Marco Polo voor kopen. Het zijn geen e-books, maar een soort verbeterde versie van de gebruikelijke Points of Interest (verzamelingen met interessante navigatiebestemmingen). Zo kun je informatie over parken, winkelcentra, restaurants en toeristische hotspots terugvinden, inclusief fotootje en omschrijving. Uiteraard leidt het navigatiesysteem je zonder omwegen naar deze plekken. Voor TomTom biedt de ANWB twintig gratis toeristische autoroutes aan, variërend van de Bollenstreek en Friese Meren tot Wad en Maren.

Reality View
Een nieuwtje in navigatieland is ‘Reality View’. Roel Timmers van Navigon-importeur Navstar (www.navstar.nl) vertelt het volgende over het systeem: “Als het navigatiesysteem een afrit nadert, verandert het beeld in een exacte weergave van de afslag. Je ziet boven de weg de borden hangen. Dankzij duidelijke pijlen kun je niet meer misrijden. Een hele verbetering.” Navigon is de eerste die een dergelijk systeem introduceerde. “Op de nieuwe Navigon 2110 max en 8110 zijn alle afritten in ons land in beeld gebracht,” zegt Timmers. Sinds kort heeft ook TomTom een vergelijkbare feature, maar volgens Timmers is de functionaliteit van TomTom iets beperkter. “De weergave van de borden boven de weg is niet exact hetzelfde als in de praktijk – het systeem geeft slechts één plaatsnaam weer in plaats van alle namen die op de borden staan.” Reality View moet overigens niet verward worden met True 3D-kaartweergave van Mio. Dit betreft de 3D-weergave van gebouwen in steden en hoogteverschillen onderweg. Info: www.navstar.nl

Aankoopcriteria
Waar moet je anno 2008 op letten als je een navigatiesysteem koopt? Kruis hier aan welke zaken je perse op je PND wilt hebben, voordat je de winkel binnenstapt.

□ Benelux kaartmateriaal
□ Europees kaartmateriaal
□ Breedbeeldscherm
□ Verkeersinformatie via TMC
□ TMC-antenne meegeleverd of optie?
□ Verkeersinformatie via het mobiele netwerk
□ Waarschuwingen voor flitspalen
□ Toevoegen van Points of Interests
□ Uitstippelen van een route met meerdere bestemmingen
□ Toeristische tips
□ Reality View
□ True 3D-kaartweergave
□ Bluetooth carkit, eventueel met externe microfoon voor beter geluid
□ MP3-speler voor het afspelen van muziek, podcasts en luisterboeken
□ FM-zendertje voor het afspelen van het geluid over de speakers
□ Mogelijkheid om kaartmateriaal via internet te updaten
□ Achteraf nieuw kaartmateriaal op CD-ROM/DVD te kopen
□ Mogelijkheid om privékilometers bij te houden ten behoeve van bijtelling

_____

Dit artikel verscheen eerder in Winmag Pro – www.winmag.nl.